Animal político, Xosé Velo non foi animal de rabaño. Aínda que se mantivo ata a morte na órbita do galeguismo no que empezou de mozo, puxo sempre por diante a súa conciencia (ou o instinto) aos ditados de calquera organización. Nin atopou acubillo definitivo nin deixou herdeiros políticos directos. Se cadra é por iso que, a pesar de vivir en primeira liña a República, a guerra e a resistencia antifranquista, tanto no interior como no exterior (co máximo protagonismo no episodio soado do secuestro da Santa María), segue sendo un recordo borroso para a xente máis vella, unha figura semidescoñecida para a xeración intermedia e nada en absoluto para a xente máis nova. Menos coñecidos aínda son os seus escritos. É certo que non puido ou non quixo facer carreira de escritor, pero nunca deixou completamente de escribir e, en menor medida, de publicar.

Tocou moitos paus: poesía, ensaio, artigos, prólogos, discursos, cartas... Case sempre movido polas urxencias históricas de cada día; ás veces, tratando de descifrar unha estraña música que escoitou por primeira vez nalgún lugar oculto de Celanova.